Улсын арслан “Нисэхийн” хэмээх Пагамын Аюуш

6-р сарын 18, 2013 10:06 am Нийтлэгч: Ангилал Бөхийн мэдээ , Спорт , Урлаг, спорт Уншсан: 1286
П.Аюуш 1921 оны цагаагчин төмөр тахиа жил одоогийн Баянхонгор аймгийн Богд сумын нутаг Алтанширээ гэдэг газар эмэгтэй Пагамын хүү болон төржээ.

1921-1980-иад он

Н.БАТМӨНХ

П.Аюуш 1921 оны цагаагчин төмөр тахиа жил одоогийн Баянхонгор аймгийн Богд сумын нутаг Алтанширээ гэдэг газар эмэгтэй Пагамын хүү болон төржээ. Тэрээр эхтэйгээ хоёулаа цөөвтөр ямаатай, хар багаасаа түүнийгээ маллан аж төрөн явсаар 10 настайгаасаа эхлэн адуу, тэмээ малласаар хүч бяр сууж эхэлжээ. П.Аюуш 17 настайгаасаа бөхийн аманд гарч барилдаж. Тэгээд 21 насандаа Богд, Жинст, Баялаг сумдын наадамд дараалан түрүүлж сумын заан цолтой даага хөтлөн ирж, ижийгээ баярлуулан, нутгийн олон түмэнд Пагамын хүү ч сайн бөх болох нь гэсэн итгэл төрүүлжээ. Бяр чадал орж барилдах хүсэлд хөтлөгдсөн үедээ 1942 онд эр цэргийн албанд татагдаж Архангай аймаг дахь 31 дүгээр морьт хороонд хоёр жил алба хаагаад 1944 онд Улаанбаатар хотод гурван нөхдийн хамт шилэгдэн ирж, нисэхэд цэргийн алба хааж байхдаа яармаг, голын цэнгэлдэхэд болдог барилдаануудад тогтмол сайн барилдаж, бөхийн хорхойтон, наадамчин олны анхаарлыг татсан учраас “Нисэхийн” Аюуш хэмээх тодотголтой болжээ.

П.Аюуш 1945 онд улсынхаа баяр наадамд анх удаа зодоглож дөрөв даваад Архангай аймгийн Чулуут сумын харьяат тэр үедээ улсын начин цолтой байсан Дэндэвийн “Жонго” хэмээх Даваасүрэнтэй тунаж өвдөг шорооджээ.

1946 оны 25 жилийн ойн их баяр наадамд 1024 бөх барилдахад зургаа давж улам нэмэх заан цол хүртжээ.

1947 онд мөн зургаа давж идэр хүчит чимэг.

1949 онд есийн даваанд Ш.Батсуурь аваргатай үлдэж аваргыг гурвантай дугтрахад өсгийлдөөд хаячихжээ. Гэтэл тэр хоёрыг хуйвалдаж худлаа барилдлаа, Батсуурь баз хүргэндээ бууж өглөө гэх зэрэг яриа гарч, Аюушийн авах ёстой арслан цолыг нь битгий хэл, чимэг ч олгоогүй аавын хүүгийн аз хийморийг хохироожээ. Ш.Батсуурийг төрийн наадамд үнэн хүчээ гаргаж барилдалгүй бууж өгч үлгэргүй байдал гаргалаа хэмээн үзэж Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумдахь хилийн цэргийн ангид нутаг заан суулгаж, П.Аюуш заан арслан цол ч үгүй, бай мөрий ч үгүй нутаг буцсан гэдэг юм.

1950 оны наадамд дөрөв давж, Булган аймгийн Могод сумын харьяат залуу бөх Равжаагийн Дэлэгпилд өвдөг шорооджээ. Тэрээр 1948, 1951, 1952 оны улсын баяр наадамд барилдалгүй өнжөөд 1953 оны улсын баяр наадамд ирж барилдан тав давж хурц шаламгай шалгарсан хүчит чимэг авчээ. Мөн тэрээр улсын баяр наадамд 1956 онд нэгийн даваанд унаж 1959 онд гурав, 1961 онд нэг давжээ.

П.Аюуш арслан аймгийнхаа баяр наадамд 1946, 1947, 1949 онд түрүүлж, 1948, 1950 онд үзүүрлэжээ. П.Аюуш заанд алдар цолыг нь амжилт гаргасан тэр дор нь өгөхгүй элдвээр муучлан хэлмэгдүүлсэн нь түүний цаашдын барилдааны амжилтад илэрхий муугаар нөлөөлсөн нь эргэлзээгүй юм. Тэрээр түрүүлэхэд нь арслан цол олгоогүй учир гомдсон уу, аль эсвэл нутаг газар хол, унаа машин ховор байснаас ч тэр үү улсын баяр наадамд харьцангуй цөөн  жил барилджээ. Хожим 1956 онд ардын хувьсгалын баяр наадмын бөхийн комиссын гуравдугаар хурлын тогтоолд “Нөхөр Аюушийг өөрийн хүчээр барилдаж түрүүлээгүй гэж үзэж цол олгох явдлыг хассан нь зохисгүй учир” гэсэн үндэслэл дурдаж улсын арслан цолыг нь нөхөн олгожээ. Наадмын төв комиссын дарга, МАХН-ын төв хорооны нарийн бичгийн дарга Н.Лхамсүрэнгийн гарын үсэгтэй улсын арслан цолны үнэмлэхийг нь хүү А.Уртнасанд гардуулж өгчээ.

П.Аюуш арслан 1940 онд Цэрэндорж хэмээх бүсгүйтэй ханилан суужээ. Тэднийх гурван охин, дөрвөн хүүтэй өнөр өтгөн сайхан айл байжээ. Том хүү Бандимаам нь аймгийн заан цолтой хүн байв. П.Аюуш арслан дунд зэргийн нуруутай 180-185 см өндөр, 90 кг орчим жинтэй цайвар цагаан царайтай, сугадаж тонгорох, барьцгүй цохиж хавсрах мэхийг сайн эзэмшсэн, мэхийг их хурдтай, даацтай хийдэг бөх байжээ. Арслан маань амьдралынхаа 20 гаруй жилийг хөдөөгийн хүн ардын эрүүл мэндийг сахин хамгаалах буянтай үйлсэд зориулжээ. Түүний унасан газар, угаасан ус Богд сум байгуулагдсаны 60 жилийн ойг тохиолдуулан үр хүүхдүүд, аймгийн төр захиргааны байгууллага, бөхөд элэгтэй түмэн олны буянаар П.Аюуш арсланд зориулж бодь суварга, хүрэл хөшөөг 2005 онд Баянхонгор аймгийн төвд босгосон нь зөвхөн түүний алдар нэрийг нь мөнхжүүлсэн явдал төдийгүй нутаг ор­ноосоо дахин ийм алдартай бөх төрүүлэх бэлгэдэл бол­сон байна. Дархан аварга Ш.Батсуурь хожим дурсахдаа “Бууж өгч ч болохгүй, биеэр үйлдэх бүү хэл зүүдлээ ч үгүй явахдаа Аюуш заанд бууж өгсөн болж гүтгэгдэн өөрөө ч хохирч, өрөө­лийг ч хохироосон юм” гэжээ. П.Аюуш арслан хөдөө орон нутагт амьдарсаар 1980-аад оны орчим насан өөд болжээ.

 

Нийт: 48 Сэтгэгдэл

2017 оны 5-р сарын 25

… [Trackback]

[…] There you will find 90934 more Infos: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 6-р сарын 27

… [Trackback]

[…] Read More: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 7-р сарын 2

… [Trackback]

[…] There you will find 1030 more Infos: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 7-р сарын 28

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Infos here|Here you can find 92052 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 9-р сарын 6

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|Here you can find 84694 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 9-р сарын 7

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Informations here|There you will find 9913 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 10-р сарын 14

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Informations here|There you will find 10239 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 10-р сарын 24

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|Here you will find 17003 additional Informations|Infos to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 11-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Infos here|There you will find 77034 additional Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 11-р сарын 8

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Informations here|There you can find 7049 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2017 оны 11-р сарын 20

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Infos here|Here you will find 87037 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 1-р сарын 15

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|Here you can find 99922 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 1-р сарын 30

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|There you will find 4724 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 2-р сарын 12

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Informations here|Here you can find 99359 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 2-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|Here you will find 85451 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 2-р сарын 24

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|Here you can find 50737 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 2-р сарын 27

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Informations here|There you will find 25379 additional Informations|Infos to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 2-р сарын 27

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|Here you can find 90805 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 3-р сарын 13

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|Here you can find 56513 more Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 3-р сарын 26

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Infos here|Here you will find 39094 more Infos|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 4-р сарын 9

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Infos here|There you can find 23577 additional Infos|Infos to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 4-р сарын 30

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Informations here|Here you can find 87862 more Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 5-р сарын 1

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Informations here|Here you can find 15639 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 5-р сарын 8

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Infos here|Here you will find 69841 additional Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 6-р сарын 2

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|There you will find 66860 additional Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 6-р сарын 5

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Infos here|Here you will find 78727 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 6-р сарын 10

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|There you will find 82332 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 7-р сарын 13

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|There you can find 54883 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 7-р сарын 23

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Infos here|There you can find 9717 additional Infos|Infos to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 8-р сарын 3

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|There you will find 74001 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

dp
2018 оны 8-р сарын 10

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|Here you can find 72799 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 8-р сарын 12

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Infos here|There you can find 99019 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 8-р сарын 17

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|There you will find 21214 more Informations|Infos to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 8-р сарын 28

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Informations here|Here you can find 99133 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 9-р сарын 5

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Infos here|Here you will find 18620 more Infos|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 9-р сарын 11

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|Here you can find 4926 additional Informations|Infos to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 9-р сарын 13

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Infos here|Here you can find 52982 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 9-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|There you can find 60725 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 9-р сарын 26

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|Here you can find 75867 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 10-р сарын 7

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|Here you can find 32083 more Infos|Informations to that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 10-р сарын 15

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Infos here|There you will find 50997 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 10-р сарын 22

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|There you will find 99392 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 10-р сарын 22

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Infos here|Here you can find 81689 additional Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 10-р сарын 22

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|There you will find 77692 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

2018 оны 10-р сарын 23

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Infos here|Here you will find 67814 additional Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ulsyn-arslan-nisehiin-hemeeh-pagamyn-ayuush/ […]

nike air max 2018
2018 оны 11-р сарын 3

There are some attention-grabbing time limits on this article however I don抰 know if I see all of them heart to heart. There is some validity but I’ll take maintain opinion till I look into it further. Good article , thanks and we would like more! Added to FeedBurner as properly
nike air max 2018 http://to.ht/rrgjxf

yeezy shoes
2018 оны 11-р сарын 3

Aw, this was a really nice post. In idea I would like to put in writing like this moreover ?taking time and actual effort to make a very good article?however what can I say?I procrastinate alot and on no account appear to get something done.
yeezy shoes http://petty.link/txyLMTc

jordan shoes
2018 оны 11-р сарын 4

WONDERFUL Post.thanks for share..more wait .. ?
jordan shoes http://shortlink.club/fptwa

Сэтгэгдэл бичих

Таны и-мэйл хаягийг нийтлэхгүй.

Сэтгэгдэл *
Нэр *
E-Mail *