“Монгол бөхөн устах эрсдэлд орсон”

12-р сарын 6, 2017 9:12 am Нийтлэгч: Ангилал Ногоон мэдээ , Эдийн засаг Уншсан: 124
12-6-7

М.БААСАНДЭЛГЭР

Дэлхийд нэн ховордоод байгаа Монгол бөхөнгийн өнөөгийн байдлын талаар Дэлхийн байгаль хамгаалах сангийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газрын дарга Б.Чимэддоржтой ярилцлаа.

Өнгөрсөн жилийн арванхоёрдугаар сард бог малын мялзан өвчин гарч олон тооны бөхөн үрэгдсэн. Яг одоо манай улсад хэдэн бөхөн байгаа вэ?

-Хамгийн сүүлд буюу энэ оны гуравдугаар сарын дунд үеэр хийсэн тооллого судалгаагаар нийт 5000 бөхөн тоологдсон. Цөөрсөн учир нь өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард мялзан өвчин бөхөнд халдварласанаар нийт сүргийн 55 хувь орчим нь үхэж хорогдсон. Мөн байгаль цаг уурын хувьд хур бороо багатай, ган гачиг ихтэй, ургамал муу ургасан, бэлчээр нутаг хомс зун болж өнгөрсөн. Тэр чигтээ гандуу явсаар одоо өвөлтэй золгож байна. Энэ өвөл цас их орох төлөвтэй байгаа. Мэдээж зун ногоо ургаагүй байж их цас орвол зуд болно. Энэ нь монгол бөхөнд дараагийн нэгэн аюул, эрсдэл үүсэх нөхцөл болж байгаа юм. Үлдсэн 5000 бөхөнг зудаар алдах юм бол дэлхийд өөр хаана ч байхгүй зүйлийн унаган монгол бөхөн устах эрсдэлд ороод байгаа юм. Одоогийн байдлаар бөхөнгийн тархац нутаг дээр очоод үзэхэд бэлчээр талхлагдсан, бэлчээрийн хомсдол их байна. Тэр бүү хэл малчид малаа авч отроор нүүдэл хийж, өөр сумын нутаг руу явж байна.

 –Бөхөнгөө авч үлдэхийн тулд ямар арга хэмжээ авч байна вэ?

-Манай байгууллагын зүгээс өнгөрсөн аравдугаар сард бөхөнгийн нутгуудаар явж танилцан, бөхөн хамгаалагчидтай уулзсан. Тэгэхэд хамгийн гол нь бөхөн амьдрах орчин нь дорой байгаа нь ажиглагдсан. Тиймээс манай байгууллага олон улсын байгууллагуудтай хамтран тодорхой арга хэмжээ зохион байгуулахаар төлөвлөж байна. Жишээ нь өвөл цаг агаар хүндэрсэн үед өвс тэжээл тавих, хоргодох чулуун хашаа хороо барих нь хамгийн түрүүнд хийх ажил юм. Бөхөн маань алс хол газар нүүдэллэн амьдарч чаддаг онцлогтой. Их цас орсон газраас дайжаад цасгүй газраар нүүдэллэн амьдарч чадах учраас нүүдлийг нь чөлөөлөх нөхцлийг хангах хэрэгтэй. Үүнийг Засгийн газар, БОАЖЯ анхааралдаа авч,  бодлого боловсруулж, хууль эрх зүйн зохицуулалт хийх шаардлагатай.  Цаашдаа Монгол орны төдийгүй дэлхийн хэмжээнд энэ амьтныг аварч үлдэхийн тулд урт хугацааны стратеги төлөвлөгөө боловсруулах ёстой. Стратеги төлөвлөгөөний чиглэл нь хуучин түүхэн тархац нутагт нь бөхөнг дахин нутагшуулах тухай судлагааны ажил хийх, монгол бөхөнгийн амьдрах орчныг тусгай хамгаалалттай газар нутагт авах гэх мэт ажлыг хийвэл зүйтэй.

Монгол бөхөн аль нутгаар суурьшиж байна вэ?

-Монгол бөхөнгийн түүхэн тархац нутаг нь 1930-аад онд Увс нуурын хотгороос эхлээд Олон нуурын хөндий, Баянхонгор, Өмнөговь аймаг хүртэл 40 гаруй мянган өргөн уудам газар нутагт тархаж байсан. Одоо Ховд аймгийн гурван сум, Говь-Алтай аймгийн долоон сумд буюу түүхэн тархац нутгийнхаа 30 хүрэхгүй хувьд нь нутаглаж байна. Дэлхий дээр бөхөн гэдэг амьтан нь нэг зүйлийн хоёр салбар зүйлтэй гэж хэлж болно. Нэг зүйл нь Казахстан, ОХУ, Халимаг, Узбекистан улсын газар нутагт амьдарч байгаа соргог бөхөн юм. Соргог бөхөн нь манай Алтайн цаадах гуу гэж том нурууны урд тархан амьдарч байгаад 1950-аад оны үед устаж үгүй болсон. Хоёр дахь зүйл нь Алтайн хойд говь, Шаргийн говь, Хүйсийн говь, Дөргөний хүрэн тал зэрэг цөлөрхөг хээрийн бүсэд тархсан монгол бөхөн юм. Энэ амьтан Монголоос өөр хаана ч байхгүй.

Манай улс ховор зүйлийн амьтнаа хэрхэн хамгаалдаг юм бэ?

-Монгол бөхөнг амьтны ангийн хуульд нэн ховор амьтнаар, дэлхийн улаан ном, Зэрлэг амьтан, ургамал худалдаалах тухай олон улсын конвенцид хавсралтаар, мөн дэлхийн ховордсон 100 амьтны жагсаалтад оруулж, өндөр статусаар хамгаалсан. Хуулиараа агнахыг хориглодог. Монгол бөхөнд тулгараад байгаа томоохон аюул занал бол хууль бус агнуур юм. Эр бөхөнгийн эврийг дорно дахины анагаах ухаанд хэрэглэх зорилгоор хууль бусаар агнадаг. Зөвхөн эр бөхөнд эвэр ургадаг. Эрийг нь түүж агнана гэдэг нь тухайн сүргийн бүтцийг алдагдуулах, шаргачин сувайрах эрсдлийг бий болгож байгаа юм. Хууль бусаар ан хийсэн тохиолдолд экологийн эдийн засгийн үнэлгээгээр нэг бөхөнг 4.4 сая төгрөгөөр тооцон торгож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ.

Цаашдаа танай байгууллагаас бөхөнг аврах ямар ажил төлөвлөж байна вэ?

-Энэ долоо хоногийн сүүлээр бөхөнгийн тоо нөөцийн судалгааг дахин хийнэ. Хээрийн судалгаанд явж аль нутгаар голчлон байгаа, нөхцөл байдалтай танилцана. Засгийн газар шаардлагатай үед тодорхой хэмжээний хөрөнгө гаргадаг. Сая гарсан мялзан өвчний үеэр 256 сая төгрөг төсөвлөсөн. Тэр ажлын хүрээнд бөхөнгийн сэг зэмийг устгах, булах, хайж олох ажлуудыг үр дүнтэй зохион байгуулсан. Түүнээс байнгын төсөв шийдэгдээгүй. Манай байгууллагын хувьд 1997 оноос хойш бөхөн хамгаалах чиглэлд тодорхой хэмжээний хөрөнгө, санхүү гарган ажиллаж байна.

Монгол бөхөнгийн байгалийн  онцлог шинж чанар нь юу вэ?

-Монгол бөхөн цөлөрхөг хээр гэсэн эко системийг түшиглэж амьдардаг. Уул руу бараг гардаггүй, тал хээр газар руу ороод байхгүй, цөлөрхөг хээр буюу говийн тачир, сийрэг ургамалтай нутагт амьдардаг. Баглуур, говийн хялгана, таана, хүмүүлээр хооллодог. Махчин амьтдын зүгээс бүргэд бөхөнд хамгийн аюултай. Зургадугаар сарын дунд үеэр бөхөн төллөж эхэлдэг. Төллөх үед нь явж чадахгүй нялх янзагыг бүргэд барьж иддэг. Мөн үнэг, хярс, мануул, гэрийн нохой  ч аюултай. Судлаач Бүүвэйбаатарын хийсэн судалгаагаар жилд бөхөнгийн төлийн нийт 30 хувь нь л мэнд үлддэг гэж гарсан. 100 янзага төрсний 70 нь хорогдож, энддэг гэсэн судалгааны үр дүн бий.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Нийт: 48 Сэтгэгдэл

2018 оны 2-р сарын 2

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|Here you will find 45037 more Infos|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 2-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|Here you will find 94079 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 2-р сарын 25

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Informations here|There you can find 62863 more Informations|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 2-р сарын 27

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Informations here|There you will find 37294 additional Informations|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 3-р сарын 1

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|Here you will find 54352 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 3-р сарын 9

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Infos here|There you will find 11727 additional Infos|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 3-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Infos here|Here you can find 37466 additional Infos|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 4-р сарын 17

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Informations here|Here you can find 43662 additional Informations|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 4-р сарын 22

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|Here you will find 42170 additional Informations|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 6-р сарын 5

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Infos here|There you can find 38473 additional Infos|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 6-р сарын 6

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|There you can find 56243 more Informations|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 7-р сарын 2

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|There you can find 53949 more Informations|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 7-р сарын 16

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|Here you can find 5936 more Informations|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 7-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Informations here|Here you will find 6066 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 7-р сарын 23

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Infos here|There you will find 25744 additional Infos|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 8-р сарын 3

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Informations here|There you can find 19155 additional Informations|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 8-р сарын 10

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|There you can find 86509 more Informations|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 8-р сарын 14

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Informations here|There you can find 1978 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 8-р сарын 21

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Informations here|Here you can find 69327 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 8-р сарын 28

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|Here you will find 841 additional Informations|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 9-р сарын 5

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Informations here|There you can find 91725 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 9-р сарын 6

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|There you can find 59869 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

Valarie
2018 оны 9-р сарын 6

Asking questions are genuinely good thing if you
are not understanding something completely, but this paragraph offers nice understanding yet.

magliette Valencia

maglia roma
2018 оны 9-р сарын 10

You’ve got awesome knowlwdge on this website.
maglia roma http://www.haeroo.com/roma-capradossi-pid-121536

Liverpool tröja
2018 оны 9-р сарын 10

You’re an extremely helpful website; couldn’t make it without ya!
Liverpool tröja http://www.afterglowvp.com/Liverpool-fotbollstroja-p-237869.cfm

Billige psg fodboldtrøjer
2018 оны 9-р сарын 11

I love the knowledge on your website. With thanks.
Billige psg fodboldtrøjer http://www.crimsontee.com/psg/silva-troeje-2016-44272/

2018 оны 9-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|There you can find 70575 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 9-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Infos here|There you can find 99163 additional Infos|Infos on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

fotbollströjor
2018 оны 9-р сарын 24

Keep up the incredible work !! Lovin’ it!
fotbollströjor http://shop.tampabaygoodliving.com/newcastle-united-94468.html

Perry
2018 оны 9-р сарын 25

Ridiculous story there. What occurred after? Thanks!

Valencia Ny drakt

Arsenal tr?ja
2018 оны 9-р сарын 27

Great looking site. Think you did a whole lot of|a great deal of|a bunch of} your own|your very own} coding.
Arsenal tr?ja http://www.codkahargeysa.com/Arsenaltroja-c-1111-p-8768

Milan maglia
2018 оны 9-р сарын 27

I benefit from checking your web sites. Regards!
Milan maglia http://www.glivytech.com/milan-montolivo-pid-28256

Liverpool Tr?ja
2018 оны 9-р сарын 27

Great looking site. Presume you did a whole lot of|a great deal of|a bunch of} your own|your very own} coding.
Liverpool Tr?ja http://www.tampabaygoodliving.com/Liverpool-Sturridge-hemmatr%C3%B6ja-p-44933

2018 оны 9-р сарын 27

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Infos here|Here you can find 78608 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

maglia Everton poco prezzo
2018 оны 9-р сарын 27

You’ve got one of the best web-sites.
maglia Everton poco prezzo http://www.theconservatarianreview.com/Everton-23-Defender-Seamus-Coleman-p-3377

Bayern Munche tröja 2018
2018 оны 9-р сарын 28

I appreciate the details on your website. Appreciate it!
Bayern Munche tröja 2018 http://www.fashionradicalsnews.com/Robert-Lewandowski-p-91558

napoli Fodboldtrøje
2018 оны 9-р сарын 28

Great website! It looks very good! Keep up the good work!
napoli Fodboldtrøje http://www.zamanthajoeh.com/napoli/radosevic-billig-13824/

2018 оны 10-р сарын 3

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Informations here|There you can find 24808 additional Informations|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 10-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|There you will find 39161 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 10-р сарын 8

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Infos here|Here you will find 70679 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

fotbollströjor barn
2018 оны 10-р сарын 8

Astonishingly user friendly website. Huge details available on couple of clicks on.
fotbollströjor barn http://empati.kim/index.php?qa=101950&qa_1=alberto-hazelmie

billiga fotbollströjor
2018 оны 10-р сарын 9

Passion the website– extremely user pleasant and great deals to see!
billiga fotbollströjor http://ycjeil.org/index.php?mid=board_fzcA21&document_srl=64905

Billige Fodboldtrøjer
2018 оны 10-р сарын 10

I love this website – its so usefull and helpfull. sites:ggglese.com
Billige Fodboldtrøjer http://marafon.edinarcoin.com/slider/willard-liverpool-trojer-born-ralfgfq/

2018 оны 10-р сарын 17

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Informations here|Here you will find 3995 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 10-р сарын 17

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|Here you will find 62001 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 10-р сарын 17

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Informations here|There you can find 93515 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 10-р сарын 17

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Infos here|There you can find 42756 additional Infos|Informations to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

2018 оны 10-р сарын 18

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Infos here|Here you will find 9465 more Infos|Infos to that Topic: zms.mn/mongol-buhun-ustah-ersdeld-orson/ […]

Сэтгэгдэл бичих

Таны и-мэйл хаягийг нийтлэхгүй.

Сэтгэгдэл *
Нэр *
E-Mail *