Монгол банкинд тушаасан алтны хэмжээ 30 хувиар буурчээ

6-р сарын 20, 2012 12:47 pm Нийтлэгч: Ангилал Хөрөнгийн зах зээл Уншсан: 705
Дэлхийн нэгдүгээр дай­­ны дараа Америкт алдсан алтныхаа төлөө Европын улстөрчид болон санхүүчид юу ч хийхээс буцахгүй байсан тухай түүхэнд тэмдэглэн үлдээ­жээ. Учир нь алт бол хэдэн зууныг дамжсан ч үнэ цэнээ алддаггүй цорын ганц металл. Дэлхий даяар хүлээн зөвшөөрөгдсөн арил­жааны болон хад­га­ламжийн найдвартай хэ­рэг­сэл бөгөөд валютын үүрэг гүйцэтгэгч юм. Дэл­хийн улс орнууд гадаад валютын нөөц дэх алтны эзлэх хувиа өсгөхийг эр­мэлздэг нь үнэн билээ. Ингэснээр үнэ цэнийг нь хадгалах, ханшийн эрсдэ­лээс хамгаалж, улс орны санхүүгийн тогтворгүй байдлын үед ашиглахад бэлэн байлгадаг. Учир нь дэлхийн санхүүгийн зах зээлд аливаа тогтворгүй байдал үүсэхэд алтны үнэ өсдөг нь хууль гэлтэй.

Б.СОЛОНГО

Дэлхийн нэгдүгээр дай­­ны дараа Америкт алдсан алтныхаа төлөө Европын улстөрчид болон санхүүчид юу ч хийхээс буцахгүй байсан тухай түүхэнд тэмдэглэн үлдээ­жээ. Учир нь алт бол хэдэн зууныг дамжсан ч үнэ цэнээ алддаггүй цорын ганц металл. Дэлхий даяар хүлээн зөвшөөрөгдсөн арил­жааны болон хад­га­ламжийн найдвартай хэ­рэг­сэл бөгөөд валютын үүрэг гүйцэтгэгч юм. Дэл­хийн улс орнууд гадаад валютын нөөц дэх алтны эзлэх хувиа өсгөхийг эр­мэлздэг нь үнэн билээ. Ингэснээр үнэ цэнийг нь хадгалах, ханшийн эрсдэ­лээс хамгаалж, улс орны санхүүгийн тогтворгүй байдлын үед ашиглахад бэлэн байлгадаг. Учир нь дэлхийн санхүүгийн зах зээлд аливаа тогтворгүй байдал үүсэхэд алтны үнэ өсдөг нь хууль гэлтэй.

“Алтан дээр суусан гуйлгачид” гэгддэг мон­голчууд энэхүү металлыг олборлож эхэлснээс даруй 20 жил өнгөрчээ. Манай улсын Төвбанк санхүү­гийн зах зээлийг тогтвор­той байлгахын тулд валю­тын нөөцдөө алтыг оруулж, нөөцлөж эхэлсэн. Харин сүүлийн жилүүдэд Монголбанкинд тушаах алтны хэмжээ буурсаар байгаа юм. Статистикаас харвал 2010 онд хоёр тонн хүрэхгүй алт авсан. Энэ нь өмнөх оноосоо 2,3 тонн буюу 57 хувиар бага бай­жээ. Үүний дараа Төвбанк арга хэмжээ авч алтны аж ахуй нэгжүүдийг дэмжих бодлого баримталснаар өнгөрсөн онд 3,3 тонн алтыг цуглуулж чадсан байна. Гэвч энэ онд дээрх тооны талд нь ч хүрэхгүй хэм­жээний алт цугларах тө­лөв­тэй байгааг эдийн за­саг­чид ажиглаж амж­жээ. Учир нь Монгол­банкинд 2012 оны эхний дөрвөн сард 492 кг алт цугларсан байна. Энэ нь өмнөх оны мөн үеийнхээс 30 хувиар буурсан үзүүлэлт аж. Тэг­вэл алт олборлолт багас­чихав уу гэвэл үгүй. Өн­гөр­сөн онд ашиглахад бэлэн болсон 23 алтны ордыг нэмж бүртгэсэн байх юм. Монгол орны баялаг хараа хяналтгүй гадагшаа урсч байна хэмээн шүүмжлэгч­дийн үг үнэн болохыг энэ тоо батлаад байгаа юм. Тэр тусмаа өнгөрсөн онд нөөц нь 35 тонноор нэмэгдсэн алт хэмээх эрдсийг өмнөд хөрш рүү нүүлгэж байгаа нь гашуун үнэн.

Гаалийн Ерөнхий газ­рын мэдээлснээр манай улсын экспортын бараа эргэлтийн 80 хувийг уул уурхайн бүтээгдэхүүн эзэлж байна. Жилээс жилд энэ төрлийн бүтээг­дэхүүнийг гадагш ний­лүү­лэх хэмжээ өссөөр. Энэ оны эхний дөрвөн сард нэг тэрбум 174 сая ам.долларын уул уурхайн бүтээгдэхүүн экспортол­сон нь өмнөх онтой харь­цуулахад 152 сая ам.дол­лараар өссөн үзүүлэлт. БНХАУ-руу энэ оны эх­ний дөрвөн сард нэг тэр­бум 192 сая ам.долларын экспорт хийсэн байгаа нь өмнөх онтой харьцуулахад 151 сая ам.доллараар нэ­мэгдсэн тоо ажээ.

Статистикийн эдгээр тоо баримтыг хооронд нь харьцуулж, тунгааж, шүүж үзэхэд Монгол орны баялаг хэний халаасанд ороод байгааг тогтооход хэцүү биш. Европчууд Америкад алтаа алдсаны­хаа төлөө уйлж байсан түүх XXI зууны Монгол Улсад давтагдах нь.