Х.Зандраабайдий: Би арван боть номоо өлгийдөөд авчихсан, цаана нь таван боть хэвлэлтэд бэлэн

10-р сарын 12, 2018 9:54 am Нийтлэгч: Ангилал Соён гэгээрэл , Ярилцах цаг Уншсан: 11
10-12-5

Д.ЦЭРЭННАДМИД

Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, зохиолч Хоролын Зандраабайдийтай ярилцлаа.

Таныг зохиолчдын байгууллагад хамгийн олон жил ажилласан хүн гэдэг юм билээ?

-Тийм ээ. Аль 1960 онд Монголын зохиолчдын хороонд ирсэн хүн би мөнөөс мөн. Эхлээд “Утга зохиол” сонинд сонин гаргагч албатай байлаа. Сүүлд нь энэ сонины нарийн бичгийн дарга, эрхлэгч ч болж үзсэн. “Цог” сэтгүүлийг мөн хамтад нь хариуцан гаргаж байсан юм. Бас “Монгол роман” гэдэг цуврал сэтгүүлд нарийн бичгийн дарга гээд зохиолчдын байгууллагад олон ч алба хашсан байх юм.

1998 он хүртэл Зохиолчдын хороонд албатай байлаа гэсэн үг.

Гэтэл та одоо ч Зохиолчдын хорооны саарал байшинд сууж л байх юм?

-Хувь заяа юм байлгүй. Энэ өрөөнд 20 жил сууж байна. Зарим хүн намайг 20 жил зүгээр суулаа гэж хэлдэг гэсэн. Үнэн нь гэвэл би зүгээр суугаагүй шүү.

Зүгээр суугаагүй гэж хэлж байгаа чинь хүнд хэлэх, үзүүлэх бүтээлтэй л гэсэн үг биз?

-Тэгэлгүй яахав. Хэд хэдэн ном гаргалаа. “Манай нутгийнхан” гэдэг найрууллын номоо бас тууж, өгүүллэгийн эмхэтгэл “Гар” гэдэг түүврээ гаргалаа. Ном бүтээл гэж аминдаа бардам хэлэх нэг юм бол 10 боть номоо гаргасан. Энэ 10 боть номондоо найрууллын, өгүүллэгийн, туужийн, киноны болон романы хоёр ботийг багтаасан. Одоо цаана нь таван боть ном бэлэн байна. Хэвлүүлэхэд бэлэн. Харин мөнгө, санхүүгийн асуудал хэцүү юм.  Бас “Дамиран гайхал” нэртэй хүүхдийн ном гаргасан байгаа. Тэр дотор ухаант адгуус гэсэн бүлэг оруулсан юм. Үүндээ түшиглээд уг номоо “Азарганы явдал” гэж нэрлэсэн. Энэ нэрийг зарим хүн сонсоод юу юуны туханд хүрэлгүй өнгөц ойлгоод садар самууны талын юм гэж ярих нь халаг.

Уг нэрлэл нь таны санаагаар бол…?

-Би азарга гэдэг амьтан их ухаантай амьтан юм шүү. Өөрийнхөө үр төлийг гишгэдэггүй ганц амьтан бол азарга. Өөрийн гурван байдсаа бусдын сүрэг рүү хөөчихөөд оронд нь өөр азарганы төл гурван байдас олж ирээд хураана. Дөрвийг авна гэж байхгүй. Үүнийг явдал гэж нэрлэсэн юм. Танин мэдүүлэх зорилго шигтгэсэн зохиол л доо.

Үүний дээр одоогийн зарим хүнэнцэрүүд  адгууснаас дор болж гэсэн санаа ч бас бий.

Та ер нь тун “чимээгүй зохиолч” гэж нэрлэгдэхээр хүн юм аа даа. Уг нь уран зохиолын бүх төрөл зүйлээр бичсэн бүтээл чиг байна. Бас хэд хэдэн кино бий шүү дээ?

-Чимээ гаргаж байгаа нь энэ гээд хашгирч явсангүй өдий хүрлээ. Одоо хашгираад огтоны дуу тэнгэрт гээч юм болно биз дээ хө.Киноны хувьд гэвэл “Гул аранжин”, “Хөх ногооны униар”, “Газрын жигүүр”, “Хонины найр” гээд тоочиж болох. Тэдний зарим нь одоо ч үзэгчдийн хүртээл болж байна. Тэгэхээр би зохиолч хүн гэж хэлж болмоор ч юм шиг.

Монголын томоохон зохиолч Ч.Чимэд, Д.Намдаг нарыг би багш гэдэг. Тийм лут “амьтад”-ын шавь гэх мөртлөө гавьтай юм хийсэнгүй гэж өөрийгөө голж л явдаг хүн.

Таны зохиол “Хонины найр” киног өнгөрсөн зун хүртэл зурагтаар үзлээ. Дуустал нь үзсэн шүү?

-Дэндэвийн Чимэд-Осор гуайг алдартай жүжигчин гэж хүмүүс мэднэ. Тэгвэл бас сайн найруулагч байсан юм шүү дээ. Надаас “Хонины найр”-ын зохиолыг кино хийнэ гэж авахдаа “Би олон хүний зохиолоор кино хийгээгүй ээ. Ц.Дамдинсүрэнгийн “Гологдсон хүүхэн”, Д.Намдагийн “Нүгэл буян”, Л.Түдэвийн “Зэрэг нэмэхийн өмнө” гээд хуруу дарам цөөн. Одоо чиний зохиолыг кино болгоно” гэж билээ.

Тэгэхээр тийм  лут зохиолчдын зохиолоор кино хийсэн хүн намайг тоосон хэрэг гэж баярлаж явдаг.

Бас Д.Намдаг, Ч.Чимэд нарыг түшиглэн явж “Д.Сүхбаатар бага насны тухай “Задын чулуу” гэдэг жүжгээ үзэгч­дэд хүргэсэн удаа бий.

Таныг сүүлийн үед Өвөрмонголын зохиолчдын бүтээлийг монгол хэлнээс кириллд хөрвүүлэн уншигчдад хүргэж байгаа зохиолч гэж хүмүүс ярихыг сонссон?

-За тийм ээ. Өвөр­монголын Д.Лигдэн, Аянга, Аюурзана, Манханхүү гэх мэт цөөвтөр зохиолч танина л даа. Тэднийхээ бүтээлийг хөрвүүлэн муугаа мэдэхгүй өөрийн зардлаар хэвлүүлж ирлээ. Хамгийн сүүлд Өлзийбат гэдэг сэтгүүлчийн “Холын цэнхэр Токио” гэдэг тэмдэглэлийн номыг уншигчдад хүргэлээ. Тоолоод байсан чинь тэднийхээ 23 номыг монголчууддаа уншуулсан байх юм. Бас  тэр Манханхүү гэдэг залуу зохиолч манай зохиолч­дын номыг монгол бичигт хөрвүүлж өөрийн уншигчиддаа хүргэж буян үйлдэж байгаа. Би түүнд Д.Гармаа, Д.Намсрай, До.Цэнджав нарын зохиолыг аваачиж өгсөн юм. Энэ бүхэн маань хоёр орны зохиолчдын хооронд гүүр болж цаашлаад хоёр орны уран зохиолын нэгэн түүхийг бүтээлцэж яваа санаа юм л даа. Ер нь Өвөрмонголын зохиолчдын бүтээл тун сайн шүү.

Монгол бичгээс кириллд зохиол бүтээл буулгадаг хүн одоо бол та юм биш үү?

-Тийм юм байлгүй. Манайхан хүртэл мэдчихсэн санал тавих болсон. Б.Баабар “Хүннүгийн өмнөх Монгол аймаг Дүнхүгийн түүх” гэдэг номоо надаар буулгуулсан. Одоо хэвлэгдэж байгаа дуулдана лээ. “Гар бариад бугуй …” гэгчээр манай хүн дахин нэг юм өгнө шүү гэж байна билээ. Цаг зав нь юу болохнов. Би чинь бас өөрөө хийх юм ихтэй.

Сүүлийн үед ямар бүтээлтэй байна вэ?

-Манай нутагт нэг мундаг малчин тайж байсан юм. Түүний тухай роман бичлээ. Нэр нь бүлтгэр Шагдар гэдэг хүн язгуур угсаа нь тайж миний ижийгийн өвөг эцэг юм. Тэр хүн насаараа малын төлөө явсан. Өөрөө малаа эмнэдэг, өвс тэжээл тариад хурааж авдаг. Ердөө малын төлөө төрсөн юм шиг лут малчин хүн л дээ. Гэтэл тэр тайж язгууртайн учир их баривчилгааны үеэр ах дүү нар зургуулаа баривчлагдаж яваад хэн нь ч  буцаж ирээгүй.Тэр хүний хавтаст хэргийг би архиваас үзсэн л дээ. Дотоод яамны нөхөр хэлж байх юм.

-Чи Японы тагнуулч хүн. Хэн гэдэг японтой тагнуул хийсэн бэ гэж хариуд нь тайж “Япон гэж юу юум бэ хө” гэж тэгсэн байцаагч нөхөр:

-Аа чи мэдэхгүй юу. Япон гэж зүүн зүгт байдаг том дайсан.

-Би тэр дайсанг чинь мэдэхгүй.

-Чи ер нь юу мэддэг юм бэ гэвэл:

-Би тэнгэр газрын хооронд газар нутгаа бас малаа мэднэ. Тэнгэр, газар хоёрыг мэддэг болохоор өвч ургамал, ус ундааг нь мэднэ. Өөр юм мэдэхгүй гэж өчсөн бичээс байна лээ. Тэгээд би энэ хүний түүх, амьдралын замналыг үндэс болгоод тухайн үеийн малчдын аж байдлыг гаргаж бичсэн. Энэ утгаараа түүхэн роман юм даа. Дараа жил манай сумын 60 жилийн ой болно. Роман маань уг ойд барих миний бэлэг болно биз.  Эцэст нь хэлэхэд миний хувьд Монголын сор болсон зохиолч яруу найрагч Л.Түдэв, Ч.Чимэд, С.Удвал, Д.Намдаг, Д.Нямаа, Д.Мягмар, Б.Явуухулан нарын зэрэг хүмүүстэй нэгэн цаг үед хамт ажиллаж байсан минь бахархал санагддаг. Тэд бол зөвхөн Монголдоо мундаг гэгддэг төдийгүй дэлхийн хэмжээний зохиолчид байсан юм шүү дээ. Одоо миний энэ сууж байгаа ширээ гэхэд л Монголын үргэлжилсэн үгийн зохиолын мастер Дэмбээгийн  Мягмарынх. Өмнө нь уянгын их яруу найрагч Бэгзийн Явуухулан сууж байсан дурсгалтай эд дээ.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Нийт: 14 Сэтгэгдэл

adidas superstar
2018 оны 10-р сарын 26

I’m just writing to make you know what a amazing encounter my wife’s girl gained going through your site. She came to understand a good number of issues, not to mention how it is like to have an excellent helping character to make a number of people very easily know precisely a variety of very confusing things. You truly exceeded people’s expectations. Thanks for churning out these helpful, dependable, revealing and unique tips about your topic to Kate.
adidas superstar http://www.adidassuperstar.us.com

yeezy sneakers
2018 оны 10-р сарын 26

Thanks for all of your effort on this web site. Betty really loves getting into internet research and it is obvious why. Many of us know all concerning the lively means you give important techniques on the website and therefore encourage response from the others on the idea plus our princess is really understanding a whole lot. Enjoy the remaining portion of the year. You’re doing a stunning job.
yeezy sneakers http://www.yeezyshoesuk.com

yeezy shoes
2018 оны 10-р сарын 27

I want to voice my admiration for your generosity for persons who require help on in this question. Your special dedication to getting the message along had become particularly advantageous and have in every case enabled others like me to get to their aims. Your own insightful guideline signifies a great deal to me and further more to my mates. Thanks a lot; from everyone of us.
yeezy shoes http://www.yeezy-shoes.org.uk

christian louboutin
2018 оны 10-р сарын 28

I wish to get across my gratitude for your kindness giving support to those individuals that need help on this particular concept. Your personal dedication to passing the message throughout was exceptionally good and has in every case permitted ladies just like me to achieve their ambitions. Your own informative useful information can mean a whole lot to me and somewhat more to my office workers. Thanks a lot; from each one of us.
christian louboutin http://www.louboutinshoes.uk

adidas yeezy boost
2018 оны 10-р сарын 29

I am just writing to let you understand of the exceptional discovery my princess encountered visiting the blog. She picked up several details, with the inclusion of what it’s like to have an awesome helping mood to let folks without hassle completely grasp specific tortuous things. You truly did more than our own expectations. I appreciate you for displaying those precious, healthy, informative and cool tips about this topic to Ethel.
adidas yeezy boost http://urlr.be/short/yzyboost

michael kors outlet store
2018 оны 10-р сарын 29

I must express appreciation to this writer just for bailing me out of this predicament. Because of researching through the the net and coming across principles which were not productive, I believed my life was well over. Living devoid of the strategies to the issues you have solved by means of your main site is a critical case, and those that might have negatively affected my career if I hadn’t discovered your web site. Your personal understanding and kindness in handling a lot of stuff was helpful. I don’t know what I would have done if I hadn’t discovered such a point like this. I’m able to at this point relish my future. Thanks very much for the professional and result oriented help. I won’t hesitate to suggest your blog to any person who wants and needs recommendations about this subject matter.
michael kors outlet store http://www.michaelkors-outletstore.com

jordan 13
2018 оны 10-р сарын 30

I must express my appreciation to the writer just for bailing me out of this crisis. Just after looking throughout the search engines and getting proposals that were not productive, I thought my life was gone. Being alive without the presence of solutions to the issues you have resolved all through your review is a critical case, as well as the ones which might have in a wrong way damaged my entire career if I hadn’t come across your blog. Your main know-how and kindness in handling every item was useful. I don’t know what I would’ve done if I hadn’t come upon such a subject like this. I’m able to at this point look ahead to my future. Thank you very much for this reliable and amazing help. I will not think twice to propose your blog post to anybody who needs to have care on this subject.
jordan 13 http://www.jordan13.us.com

pureboost
2018 оны 10-р сарын 31

My wife and i ended up being really ecstatic Michael managed to finish up his researching with the ideas he was given from your own weblog. It’s not at all simplistic to simply always be giving for free steps which often most people may have been trying to sell. And we also see we have got the website owner to be grateful to because of that. Most of the illustrations you made, the straightforward website menu, the relationships you can make it possible to engender – it’s mostly exceptional, and it’s really facilitating our son and our family understand that article is pleasurable, which is highly pressing. Thank you for the whole thing!
pureboost http://www.adidas-pureboost.us.com

birkin bag
2018 оны 11-р сарын 1

Thank you for every one of your efforts on this web site. My aunt loves conducting investigation and it’s obvious why. My partner and i hear all about the powerful manner you render rewarding tips and tricks on this web site and in addition improve participation from some other people about this matter so our own simple princess is truly understanding a great deal. Enjoy the remaining portion of the year. Your carrying out a wonderful job.
birkin bag http://www.hermesonlineshop.com

kd shoes
2018 оны 11-р сарын 2

I in addition to my buddies came examining the excellent tips and tricks found on your web blog and then suddenly came up with a terrible feeling I had not expressed respect to the web blog owner for those strategies. Those men had been very interested to see them and have certainly been loving these things. Thank you for being indeed thoughtful and then for pick out varieties of fabulous subject matter most people are really wanting to discover. My personal sincere regret for not saying thanks to earlier.
kd shoes http://www.kevindurant-shoes.us.com

adidas nmd
2018 оны 11-р сарын 2

I together with my friends were found to be checking out the best hints located on your web page while then developed a horrible suspicion I never expressed respect to the site owner for those tips. My boys were as a result thrilled to see all of them and have in effect certainly been taking advantage of these things. Many thanks for genuinely really kind and also for deciding on certain magnificent subject areas millions of individuals are really eager to understand about. My very own honest regret for not expressing appreciation to you earlier.
adidas nmd http://spam.to/nmduk

goyard handbags
2018 оны 11-р сарын 3

My husband and i were satisfied that Chris managed to carry out his homework through the ideas he had through the blog. It is now and again perplexing to simply possibly be handing out guidelines which usually people today may have been selling. And we all remember we need the writer to be grateful to for this. The main illustrations you made, the straightforward blog menu, the relationships you can give support to instill – it’s many amazing, and it is aiding our son and us feel that the article is fun, which is certainly quite fundamental. Thank you for all!
goyard handbags http://www.goyard-handbags.us.com

nike epic react flyknit
2018 оны 11-р сарын 4

Thank you so much for providing individuals with remarkably remarkable possiblity to read articles and blog posts from this site. It’s usually very sweet plus packed with a lot of fun for me and my office friends to visit your website no less than thrice in 7 days to find out the fresh things you have. And of course, I’m at all times happy with your splendid tips and hints served by you. Some 2 tips on this page are indeed the simplest I’ve had.
nike epic react flyknit http://www.nikereact.org

michael kors handbags
2018 оны 11-р сарын 5

I want to show thanks to the writer just for rescuing me from this type of matter. Right after surfing around through the world wide web and obtaining thoughts which were not powerful, I was thinking my life was done. Being alive without the presence of approaches to the problems you have resolved through the blog post is a serious case, and the kind that would have in a negative way affected my career if I hadn’t discovered your blog post. Your own personal competence and kindness in dealing with every item was priceless. I don’t know what I would have done if I hadn’t come upon such a step like this. I can at this moment relish my future. Thank you very much for this impressive and amazing guide. I won’t think twice to endorse the website to anyone who needs to have direction about this situation.
michael kors handbags http://www.outletonline-michaelkors.us.org

Сэтгэгдэл бичих

Таны и-мэйл хаягийг нийтлэхгүй.

Сэтгэгдэл *
Нэр *
E-Mail *