Ч.Амартүвшин: Нүүдэлчдийн түүхээс хот төлөвлөлтийг харж болно

5-р сарын 1, 2017 8:50 am Нийтлэгч: Ангилал Бизнес хөгжил , Ярилцах цаг Уншсан: 83
5-1-1х

Б.ЭНХЗАЯА

Салбар бүрийн асуудал, хөгжлийн гарц, шийдлийн талаар ярилцдаг “Leaderships forum” булан энэ удаа археологийн салбарыг онцоллоо. Зуун, зуунаар амьдарсан хүн төрөлхтний түүхийг ирээдүй хойчид нь “мэдээлдэг” шинжлэх ухааны чухал салбарын нэг бол археологи. Археологийн шинжлэх ухааны үр шимээр олж мэдсэн түүхэн мэдээллээ хэрхэн баяжуулж, олон улсад хэрхэн таниулах вэ, яаж эдийн засгийн эргэлтэд оруулах вэ. Энэ тухай сонирхолтой ярилцлагын зочин бол Шинжлэх ухааны академийн Түүх, археологийн хүрээлэнгийн Археологи, угсаатан зүйн авран хамгаалах салбарын эрхлэгч, доктор, дэд профессор Ч.Амартүвшин.

ТӨВ АЗИЙН ӨНДӨРЛӨГТ ӨВӨРМӨЦ АРД ТҮМЭН АМЬДАРЧ БАЙНА…

Дэлхий дээр архео­ло­гийн шинжлэх ухаан маш эртний түүхтэй. Вави­лоноос эхлээд эртний хаадууд өмнөх хаадынхаа амьдралын хэв маягийг мэдье, харъя гэсэн санаа­гаар өмнөх түүх рүүгээ өн­гий­сөн судалгааг эх­лүүл­сэн. Манай археологийн шинжлэх ухаан ч тэр зарч­маар явсан. XVIII зуунд гадны жуулчид Түвд рүү, Хятад руу явах замдаа Монголын нутаг дэвсгэрээр хөндлөн гулд явж археологийн дурс­га­луудтай танилцсан бай­даг. Монголын нутаг дэвсгэр дээрх археологийн дурсгалуудын талаар тайлан, мэдээг өөрийн орондоо илгээж байсан. Түүндээ Төв Азийн өн­дөр­лөгт өвөрмөц ард түмэн амьдарч байна. Тэр хүмүүсийн өмнөх түүх маш гайхамшигтай, Чингис хаан, Хүннү гүрэн­тэй холбоотой гэсэн мэдээл­лийг анх дэлхийд гаргасан.

Монголчууд өөрсдөө газар доор булаатай, эсвэл газар дээр сүндэрлэж бай­гаа хот, балгад хөшөө дурсгалыг судлан шинж­лэх ажил 1920-оод оноос эхэлсэн. Мэдээж ту­хайн үед манай улсад мэр­гэж­лийн боловсон хүчин гэж байсангүй. Эхний үед гадны судлаачид голлох үүрэг гүйцэтгэж байсан. Голдуу Оросын судлаачид ажиллана. Тэд алдарт Ноён уулын малтлага, судалгааг хийж Монгол археологийн анхны томоохон судалгааг дэлхийд гаргаж шуугиан тарьсан. Мөн Их Монгол Улсын нийслэл Хар хорин хотын  малтлага судалгааны ажил, Түрэгийн хаант улс зэрэг Монголын түүхийн хамгийн онцлог, гол үеүд дээр нь гадны судлаачид ажилласан байдаг. Энэ нь өнөөдрийн Монгол Улсыг агуу, баялаг түүхтэй гэдгийг дэлхийд харуулсан. Ингэснээр монгол үндэс­ний археологичдыг бий бол­гоход том түлхэц болсон.

МОНГОЛ ҮНДЭСНИЙ АРХЕОЛОГИЧИД ХӨДӨӨГИЙН ПЭРЛЭЭГЭЭС УЛБААТАЙ

Монголын ууган археологич, археологич­дын эцэг гэгддэг Хөдөө­гийн Пэрлээ өөрийн орны хэвлий дор байгаа эртний булш бунхнаа судлах, түүх соёлынхоо дурсгалыг малтан шинжлэх ажлыг 1940-өөд оноос эхлүүлсэн. Энэ хүн үнэхээр сүүн замтай, буянтай хүн байлаа. Түүний мөрөөр олон археологич гарч ирсэн. Хүннүгийн чиг­лэлээр судалгаа хийсэн Ц.Доржсүрэн, Түрэгийн үеийн судалгаан дээр ажил­ласан Н.Сэр-Оджав, чулуун зэвсгийн үеийг судалсан Д.Дорж, хүрэл зэвсгийн үеийг Д.Наваан гэж том археологич нарыг Х.Пэрлээ гуайн дараа үеэс нэрлэж болно. Ингээд Монголын археологийн судалгаа илүү их нарийсч эхэлсэн хэрэг. Хот балгад, хөшөө дурсгал, зарим нь бүр чулуун зэвсэг буюу балар эртний судалгаа руу анхаарч эхэлснээр манай судалгаа тэлсээр байсан. Энэ мөрөөр үе, үеийн мун­даг археологичид төрөн гарсан. Археологи бол шавь сургалтаар явдаг нь бусад шинжлэх ухааны салбараас илүү онцлог, үр дүнтэй. Судалгааны обьект, лаборатори нь хээр байдаг. Тиймээс багш нь шавьдаа бүх эрдэм мэдлэг,  судалгааны аргачлалаа зааж өгдөг багш, шавийн залгамж халааг бий бол­годог өвөрмөц салбар.

ЯЗГУУРТНЫ БУЛШААС ЭНГИЙН АРД ТҮМНИЙХ ИЛҮҮ СОНИРХОЛТОЙ

Бид их өвөрмөц ард түмэн. Нүүдлийн бо­лон суурьшмал соёл ир­гэнш­лийг хоёуланг нь хослуулаад авч үлд­сэн. Нүүдлийн соёл иргэн­шил­тэй ард түмэн өнөөдөр дэлхийд товойсон том эзэнт гүрнүүдийг яагаад байгуулах болов, тэдэнд юу илүү байгаад том эзэнт гүрнүүдийг байгуулж Евро-Азидаа төдийгүй дэлхийд гайхагдах болсныг суд­лахын тулд бид нүүд­лэ­хүйг сайн ойлгох хэрэгтэй.

Сурвалжийн мэдээнд, эсвэл бидний малтан судалж байгаа зүйлс маань ихэнхдээ язгууртны түүхийн тухай өгүүлдэг. Хүн бүр мэднэ. Гол мод­ны язгууртны булш, Таван­толгойн язгууртны мон­гол булш, Хар хорин буюу аваргын балгас гээд л. Энэ нь томоохон зон­хилогч нарын орд харш өргөө зэргээр бүх олд­вор язгууртны тухай. Сур­валжийн мэдээн дээр ч хоёр улсын зөрч­лийн асуудал хаад язгуурт­нуудын хооронд байдаг. Хүннүгийн язгууртны булш­наас үнэтэй цэнэтэй зүйлс олддог. Хүннүчүүд тэр чигээрээ Ромын эзэнт гүрэнтэй шууд холбогддог. Эсвэл Хятадтай холбоотой. Үнэхээр ганган тансаг зүйлс хэрэглэдэг байсан гэх ойлголт төрөхөөр байгаа. Гэтэл өнөөдрийн амьдралын хэв маяг дээр ургуулж бодвол тэр их том хаад язгууртан, нэр нөлөө бүхий хүмүүсийн босгосон түүхийн ард мэдээж эн­гийн ард түмэн байсан. Бид­ний хувцасны хэв маяг өөр байхад манай дээд түвшний хувцас хунар өөр байна шүү дээ. Үнэндээ ард түмэн буюу жинхэнэ жирийн иргэд яаж амьдарч байсныг судалж шинжлэх нь илүү сонирхолтой бай­гаа юм. Энгийн хү­мүүс яаж нүүдэллэж байв, тэд ямар таваарын солил­цоо хийдэг байв, тэдний хоорондын дайн тэмцэл, эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн жендерийн асуудал ямар байсан, хот айлын бүтэц ямар байсан зэргийг археологиор харах боломж их бий.

ХҮННҮЧҮҮД ХОТ ДОТРОО ШАВЖ АМЬДРААГҮЙ

Энэ нь бусад шинжлэх ухаан, өнөөгийн хөгжилд ямар хэрэг болох вэ гэвэл бид нүүдэллэх аж ахуйн ту­хай бодитоор харах бо­ломж юм. Бидний судал­гаа­ны явцад нэг зүйл ажиг­лагддаг нь говьд амь­дарч байсан хүмүүс хан­гайд амьдарч байсан, хан­гайд ч мөн говийн амьд­ралын хэв маягтай хү­мүүс аж төрж байсан нь нотлогддог. Үүнээс үзэхэд эртний монголчууд маш хол зайтай нүүдэл хийдэг байсан. Магадгүй Алтайд очиж өвөлжөөд нам­рын хамгийн сайхан цагт говьдоо намарждаг амьд­ралын хэв маяг харагд­даг. Гэтэл Манжийн үеэс манайхыг олон жижиг хошуу болгож хуваасан. Суурьш­мал маяг руу шах­саар нүүдэлчдийн замыг багас­гасаар одоо бүр ма­лын бэлчээргүй болж бай­гаа. Отрын айлууд энд тэнд очиход том хэрүүл тэмцэл болдог. Үүнээс нүүдлэхүйн асуудал гарч байгаа юм.

Өнөөдөр хот төлөвлөлт гэж их ярьж байгаа. Нүү­дэлчдийн хувьд Хүннү гүр­ний үеэс хотын асуу­дал гарч эхэлдэг. Хан улс­тай Хүннү гүрэн эн зэрэг­цэхүйц болж Азийн бүс нутагтаа томоохон өрсөлдөгч талууд болсон. Хан улс бол суурьшмал соёлын том төлөөлөл бай­сан. Хүннүчүүдийн хувьд нүүдлийн аж ахуйн хамгийн том бүтэц. Улс төрийн харилцаанаас болж хүннүчүүд эн зэрэгцэхүйц том гүрэн болохоо харуулахын тулд хот балгад барьж эхэлсэн. Гэхдээ тэндээ бүх хүмүүсээ оруулаад хот дотроо шавж амьдраагүй. Том дипломат харилцааны үед хотдоо зочдыг угтан авч болно. Хүннүгээс хойш ч ийм байдал ажиглагддаг. Киданы үед маш олон хот яригдаж байсан. Үнэн­дээ энэ хотууд бас л суурьшмал соёлоос ирсэн том зүйл. Шинжлэх ухаан бол эртний түүхээ судалж өнөөгийн үйл явцтай уялдуулдаг. Эртний түүх бол бүдүүлэг, тэр үед ийм ч юм байгаагүй гэлцдэг. Нүүдлийн мал аж ахуйгаас эхлээд зам харилцаа, сүм хийд барих нь хүртэл эрт­ний нүүдэлчдээс улбаатай. Тэгэхээр өмнөх үеэ судалж байж хот төлөвлөлт, хөгж­лийг бий болгож болно. Ер нь шинжлэх ухаан бүр улсын хөгжилд хэрэгтэй зүйлийг хийдэг. Археологи ч ийм байх боломжтой.

УЛСЫН ХӨГЖЛИЙГ ЦЭНГЭЛДЭХ ХҮРЭЭЛЭН, МУЗЕЙН БАЙГУУЛАМЖААР НЬ ТОДОРХОЙЛДОГ. ХАРИН МАНАЙХ…

Олдвор хадгалах байр, музейн тухай үе, үеийн Засгийн газрын үед яригд­даг. Бүр “Маргааш баригд­чих нь дээ” гэж бодох үе хүртэл байсан. Энэ нь улс орны эдийн засаг, улс төртэй шууд холбоотой. Үнэндээ шинжлэх ухааны салбарыг хэзээ ч орхиж болохгүй.

Аялал жуулчлалаа хөг­жүүлмээр байна гэж их ярьдаг. Түүний тулд жорлон, замын ту­хай л ярьж байдаг. Гэх­дээ хам­гийн чухал нь жуулчид Мон­голыг яагаад зорьдог вэ гэвэл тэд хамгийн тү­рүүнд музей үзэх сонир­холтой байдаг. Гэтэл ма­найд музейн асуудал ямар байгаа билээ. Үндэсний археологийн музей бари­хаар олон жил ярьсан. Эдийн засаг сэргэлттэй бай­сан 2011, 2012 оны үед зураг төслийн тухай яригдаж, бүр ажлын хэсэг ч гарч байсан удаатай. Одоо бол таг чиг. Уг нь яаж ийгээд өр тавиад ч болов археологийн музей бай­гуулчихвал тун удалгүй зардлаа нөхөх боломжтой. Монголын археологийн түү­хийг үзэхээр эртний суд­лал сонирхдог, архео­логи сонирхдог дэлхийн бүх хүмүүс зорьж ирнэ. Түүнээс бид мөнгөө хэд нугалаад л олчихно. Ер нь тухайн улсын хөгжлийг цэн­гэлдэх хүрээлэн, музей барьж байгаагаар нь тодорхойлдог гэдэг. Цэн­гэлдэх хүрээлэн, музей байгуулаад эхэлвэл энэ улс хөгжиж байна гэж олон улс хардаг. Тэгэхэд манайх одоо болтол музей ба­риагүй байгаа нь улс ядуу байгааг л харуулж байна.

Дээр хэлснээр архео­логийн шинжлэх ухаан маш эрчимтэй хөгжиж байна. Монгол өөрөө археологийн судалгаа хийх талбар, түүх, өв соёл нь бай­гаа учраас гадныхан судалъя гэж орж ирсэн. Манай залуус хамтарч суд­лахын тулд дагалдагч бай­мааргүй, зэрэгцэн судлагч байх ёстой хэмээн үзэж Америк, Франц зэрэг олон улсад боловсрол эзэмшиж ирээд ажиллаж байна. Дэлхийн улсууд ч энэ тухайд анхаарч, Монголын археологийн хурал, цуг­лааныг өөр өөрийн улсдаа зохион байгуулах бол­сон. Нэг ёсондоо Монголын археологийн салбарын тө­лөө дэлхий санаа тавьж байна.

Харин манайд санаа та­вих, үүрэг хүлээх, шийд­вэр гаргахаас эхлээд олон асуу­дал байна. Одоо би­дэнд тулгамдаж байгаа нэг том асуудал байгаа нь олдвороо хадгалах  байр, сав. Музей барина гэж ярьсаар байгаад сан хөрмөг дэл­бэрэх гэж байна. 1940 оноос хойшхи олдворууд Түүх, археологийн хүрээ­лэн­гийн сан хөмрөгт хад­га­лагдаж байна. 1990-2017 оны хүртэл археологийн хувьд том тэсрэлтийн үе. Хамгийн их малтлага хийж хамгийн их олдвор ол­сон үе. Ноён уулын гай­хамшигт олдворууд, Баян-Өлгийн ширдэг, модон зүйлс гээд, хадны оршуулгын зүйлс гээд хэмжээлшгүй олдвор бий. Саванд хязгаар бий. Сав удахгүй дүүрнэ. Үүнд ан­хаараасай гэж хэлэх ч үнэндээ ичмээр юм. Музей барьж дийлэхгүй байгаа бол хадгалах сав хэрэгтэй байна. Улс орны амьдрал сайжирч музей байгуулах хүртэл олдвороо цэгцтэй хадгалъя.

ГАЖУУДЛЫГ ЗАСАХ УХААНТАЙ ХҮМҮҮСИЙН ЦАГ ИРЭХ БАЙЛГҮЙ

Энэ салбарт тулгамдаж буй дараагийн асуудал нь хуулийн хэрэгжилт. Соёлын өвийн тухай хууль сайн, жигд хэрэглэж чадвал муугүй хууль. Хууль бат­лагдсанаас хойш хэрэг­жүүлж байгаа чухал заалт нь бол барилга, байшин барих тохиолдолд архео­логийн олдвор бай­гаа эсэхийг тодруулах ажил юм. Улаанбаатар хот өдөр тутам тэлж, байшин барилга маш ихээр нэмэгдэж байна. Улаанбаатарт сугалаагаар маш их газар олгосон. Түүнийг бид буруутгаагүй. Гол нь Соёлын өвийн тухай хуулийг хэрэгжүүлж тэдгээр байшин барилга барьж байгаа газар, иргэдэд олгож байгаа га­зарт археологийн олдвор байгаа эсэхийг мэдэх ямар ч боломжгүй. Гэтэл хаа хол Өмнөговийн Далан­задгадад барилга барихаар боллоо, археологийн олдвор байгаа эсэхийг тодруулъя гээд бидэнтэй холбогдож байна. Гэтэл улаанбаатарчууд таг дуугүй, барилгаа барьсаар л байна, газраа олгосоор л байна. Хуулийн хэрэгжилт, хуулийг сурталчлах асуудал ерөөсөө тасарсан.

Дээрээс нь шийдвэр гаргах төвшний хүмүүс энэ салбарыг өөрсдөө хумьж байна. Хуучин Археологийн хүрээлэн гэж байгаад Түүх, археологийн хүрээлэн болгож нэгт­гэсэн. Салбар маань МУИС, Улаанбаатар их сургуульд археологийн ангитай байлаа. Одоо анги дүүргэлт үгүй болж, элсэн оюутан эрс цөөрсөн. Шинжлэх ухааны салбар төрийн дэмжлэгээр хөгж­дөг. Гэтэл улам хумигдаад байна. Бид төрд хэрэгтэй үе гэвэл төрийн  томчууд ийшээ тийшээ айлчлах болохоор л биднийг ашиг­ладаг. Иран явах боллоо, Ирантай холбоотой юм бэл­дээрэй, Францад үзэс­гэлэн гар­гах гэж байна, түүн­тэй холбоотой юм гаргаад ир гэхээс цааш­гүй. Гэсэн ч бид өдөр тутмын­хаа ажлыг хийгээд явж байгаа. Чадах чинээгээрээ судлаачдыг бэл­дэх гээд л зүтгэж байгаа. Ахмадууд ч гэсэн явж байсан. Бид ч бас явж байна. Ямартаа ч энэ байдлыг засах ухаантай хүмүүсийн цаг ирэх байлгүй.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

 

Нийт: 51 Сэтгэгдэл

2017 оны 5-р сарын 20

… [Trackback]

[…] Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 5-р сарын 20

… [Trackback]

[…] There you will find 79885 more Infos: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 5-р сарын 26

… [Trackback]

[…] There you will find 37854 more Infos: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 6-р сарын 24

… [Trackback]

[…] Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

Kelgrorge
2017 оны 6-р сарын 27

No Rx Elocon Need Online Overseas Pharmacy Viagra Online Online Xenical Discount

Kelgrorge
2017 оны 7-р сарын 1

Comprar Viagra Generica En Espana online pharmacy Propranolol Tablets Buy Online Uk

2017 оны 8-р сарын 6

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Informations here|Here you will find 46078 more Informations|Infos to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 8-р сарын 25

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|There you can find 57398 additional Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

Chasadvito
2017 оны 8-р сарын 25

Viagra Kaufen Tschechien cialis Buy Cipro In Canada

Kelgrorge
2017 оны 8-р сарын 29

Transaminasas Propecia Generico viagra Viagra Rezeptfrei Packstation

2017 оны 9-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Infos here|Here you can find 14852 more Infos|Infos to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 10-р сарын 1

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|Here you will find 92432 additional Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 10-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Informations here|Here you will find 77775 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 12-р сарын 18

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|There you can find 71521 more Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 12-р сарын 25

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Infos here|Here you will find 78590 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2017 оны 12-р сарын 25

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Infos here|There you can find 18108 more Infos|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 1-р сарын 3

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Infos here|Here you can find 54846 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 1-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Informations here|Here you will find 93529 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 1-р сарын 9

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Infos here|Here you will find 53642 additional Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 1-р сарын 20

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Informations here|Here you can find 77476 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 2-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Infos here|Here you can find 73618 additional Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 2-р сарын 13

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|There you will find 19873 additional Informations|Infos to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

EveDalo
2018 оны 2-р сарын 24

Buy Accutane Online Reviews Cialis Und Priligy Buy Accutane From Legal Chemist cialis Buy Now Macrobid Le Cialis Combien De Temps Viagra Pros Y Contras

2018 оны 2-р сарын 24

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|Here you can find 8446 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 2-р сарын 26

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Infos here|There you can find 12316 additional Infos|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 2-р сарын 27

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|There you can find 36540 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 2-р сарын 27

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|There you can find 11354 more Informations|Infos to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 3-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Read More Informations here|Here you will find 64503 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 3-р сарын 28

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Infos here|There you can find 70210 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 3-р сарын 31

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Infos here|Here you can find 95526 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 3-р сарын 31

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Read More Infos here|There you can find 38024 additional Infos|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 4-р сарын 3

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Infos here|Here you will find 86880 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 4-р сарын 19

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|Here you will find 75799 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 5-р сарын 5

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Infos here|Here you can find 99949 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 5-р сарын 8

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|There you can find 35219 more Infos|Infos to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 5-р сарын 16

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Infos here|There you can find 23814 more Infos|Infos to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 6-р сарын 5

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|There you will find 75462 additional Informations|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 6-р сарын 5

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|Here you can find 43010 more Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 6-р сарын 11

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Infos here|There you will find 30459 additional Infos|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 6-р сарын 28

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Infos here|Here you will find 86824 more Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 7-р сарын 4

… [Trackback]

[…] Find More on|Find More|Find More Infos here|There you will find 44643 additional Infos|Infos to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 7-р сарын 9

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Read More Informations here|There you will find 56126 more Informations|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 7-р сарын 14

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Read More Infos here|Here you can find 77037 additional Infos|Infos on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 7-р сарын 14

… [Trackback]

[…] Read More here|Read More|Find More Informations here|Here you will find 19995 additional Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 7-р сарын 16

… [Trackback]

[…] Read More on|Read More|Find More Infos here|Here you can find 96749 more Infos|Informations on that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

2018 оны 7-р сарын 18

… [Trackback]

[…] Find More here|Find More|Find More Informations here|There you can find 45700 additional Informations|Informations to that Topic: zms.mn/ch-amartuvshin-nuudelchdiin-tuuhees-hot-tuluvlultiig-harzh-bolno/ […]

Ron
2018 оны 9-р сарын 6

Pretty element of content. I just stumbled upon your website and in accession capital to assert that I acquire in fact
enjoyed account your weblog posts. Anyway I’ll be subscribing on your augment or even I success
you access consistently rapidly.

arsenal fotballdrakt

Billige barcelona fodboldtrøjer
2018 оны 9-р сарын 10

Keep up the excellent work and bringing in the group!
Billige barcelona fodboldtrøjer http://www.crimsontee.com/barcelona/pique-troeje-2016-49112/

Juventus tröja
2018 оны 9-р сарын 11

Thanks meant for delivering such awesome content material.
Juventus tröja http://www.afterglowvp.com/Juventus-fotbollstroja-p-164392.cfm

liverpool drakt med trykk
2018 оны 9-р сарын 12

Great website! It looks very expert! Keep up the excellent work!
liverpool drakt med trykk http://www.nottheitgirls.com/liverpool-jc6.no

maglia Inter
2018 оны 9-р сарын 12

Superb web-site you’ve got right here.
maglia Inter http://www.haeroo.com/inter-pereira-pid-448

Сэтгэгдэл бичих

Таны и-мэйл хаягийг нийтлэхгүй.

Сэтгэгдэл *
Нэр *
E-Mail *